Professional volgt patiënt op transmuraal zorgpad

‘In het ziekenhuis als het moet, thuis als het kan’, zo luidt de nieuwe strategische koers van de Antonius Zorggroep, gastinstelling tijdens de recente regiobijeenkomst van JuMP en ZMT! over transmuraal samenwerken. Met de beweging naar de juiste zorg op de juiste plek verplaatst op steeds meer plekken in het land zorg naar buiten de muren van het ziekenhuis. Dit vergt meer samenwerking in de keten en andere vaardigheden van medewerkers. 

Zorg anders organiseren

“We gaan medisch specialistische zorg steeds vaker in de thuissituatie aanbieden”, vertelt Sandra Timmermans, lid van de raad van bestuur van de Antonius Zorggroep én gastvrouw van de regiobijeenkomst in Sneek. “Dat de Zorggroep zowel thuiszorg als ziekenhuiszorg levert, biedt veel potentieel.” De ambitie van de zorgorganisatie is om het aantal zorgcontacten in het ziekenhuis met 18 % te verlagen. “De inzet van technologie maakt het mogelijk om zorgcontacten anders te organiseren of via preventie te voorkomen”, zegt Els Reeuwijk, programmamanager van Antonius Thuis. In het kader van dit programma bekijkt de Antonius Zorggroep welke zorg zich leent voor verplaatsing van ziekenhuis naar huis. “Dit gebeurt in nauwe afstemming met de zorgprofessional en de patiënt. Samen ontwerpen we patiëntpaden: de stappen die de patiënt doorloopt in het ziekteproces en de wensen over de behandeling en de behandellocatie die daarbij horen. De ene vorm van zorg leent zich goed voor de inzet van e-health, terwijl het in een ander geval sec gaat om verplaatsing van zorg naar de thuissituatie, als het bijvoorbeeld gaat om toediening van medicijnen.” 

Nieuwe vaardigheden

Niet alleen voor de patiënt, ook voor de medewerker heeft verplaatsing of een andere organisatie van zorg gevolgen. Andere vaardigheden zijn nodig. De Antonius Zorggroep maakte een profielschets waaraan de nieuwe thuistoediener moet voldoen. “Onze huidige verpleegkundigen en wijkverpleegkundigen kwalificeerden zich niet direct”, zegt Reeuwijk. “Bepaalde sociale omstandigheden en omgaan met mantelzorg zijn bijvoorbeeld nieuw voor oncologieverpleegkundigen die thuis gaan toedienen. En als het bijvoorbeeld gaat om de inzet van e-health is naast kennis en vaardigheden, ook veranderbereidheid nodig.” 

Ook zullen medewerkers meer in integrale teams gaan werken. In de Antonius Zorggroep gebeurt dit momenteel al in de kindzorg, waarbij verpleegkundigen van de kinderafdeling en gespecialiseerd verpleegkundigen uit de thuiszorg samen in één team werken. “Het eerste integrale team van hopelijk vele”, aldus Timmermans. Ook gaan integrale teams straks de Antonius Thuis Faciliteit bemannen, een servicepunt van waaruit patiënten op afstand worden gemonitord. “We bevinden ons in de luxe positie dat we deze integrale teams kunnen creëren doordat we ziekenhuis en thuiszorg bij elkaar hebben”, vult Reeuwijk aan. “Maar het zijn wel twee werelden met twee verschillende culturen.” De Antonius Zorggroep werkt eraan om die werelden bijeen te brengen. Onder meer met een serious game, waarin het draait om samenwerking en goed communiceren. “Uitgangspunt is dat je met elkaar aan dezelfde zorg werkt en door goede samenwerking betere kwaliteit kunt leveren.”

Implementational Practitioner

Ook in het zuiden van het land worden stappen gezet op het gebied van transmuraal leren en samenwerken. Het is een belangrijk speerpunt van de Zorgacademie Midden-Brabant, een regionale netwerkorganisatie waarin veel partijen in de zorg en het onderwijs samenwerken aan een toekomstbestendige zorgsector. Sacha van Dijk werkt als Implementational Practitioner voor de Zorgacademie en is aanjager van innovatieve projecten, onder meer in het kader van transmuraal opleiden. Want daar begint het, aldus Van Dijk. “We moeten zorgen dat onderwijs en beroepspraktijk meebewegen met de veranderingen in de zorgsector. Momenteel wordt nog te veel opgeleid binnen het eigen werkveld, zoals het ziekenhuis of de ouderenzorg. Dit moet breder, over de grenzen van de zorgdomeinen heen. Zorgvragers bewegen immers ook door alle sectoren van de zorg.” Uitgangspunt is dat de zorgvrager centraal staat en zo veel mogelijk de regie houdt over het eigen zorgproces. Student en professional volgen de zorgvrager op hun zorgpad.

De Zorgacademie ontplooit verschillende activiteiten om transmuraal opleiden te stimuleren. Bijvoorbeeld in zogenoemde transmurale proeftuinen, waarbinnen studenten opdrachten uitvoeren op het gebied van transmurale zorg. “Studenten vinden het heel waardevol om in de proeftuinen aan de slag te gaan”, vertelt Van Dijk. “Voorwaarde is wel dat het goed geïntegreerd is binnen het leerproces. We moeten de studenten ook niet overvragen. Dit vereist goede afstemming tussen onderwijs en praktijk.” Ook de zorgprofessional moet openstaan voor transmuraal opleiden. “De blik verruimen, over de grenzen kijken van de eigen organisatie. Het draait om leren van en met elkaar. Verbeterde samenwerking tussen organisaties levert uiteindelijke een duurzamere vorm van zorgverlening op.”

Samen optrekken

“Ik ben me bewust geworden van de uitdagingen waar we als ziekenhuis voor staan”, zegt een deelnemer tijdens de afsluiting van de bijeenkomst in Sneek. “Het anders organiseren van zorg heeft onvermijdelijk gevolgen voor medewerkers. Inzetten op preventie, e-health en verplaatsing van zorg heeft gevolgen voor je formatie. Krijgen we straks onze 24-uursdiensten nog wel rond?” Dat vraagt om nog meer regionale samenwerking, is de reactie uit de zaal. “Ziekenhuizen en andere partijen zullen meer samen optrekken en zorg op onderdelen concentreren. Dat zie je in het land al gebeuren.” “Het is zo belangrijk de hele keten te betrekken, met alle partijen aan tafel te zitten”, besluit een deelnemer. “Met een positieve blik richting de toekomst: hoe zouden we het willen hebben, welke oplossingen streven we na? Je krijgt dan een heel ander gesprek.”

Aan de slag met transmurale samenwerking

Wil je meer weten over het thema transmurale samenwerking? Ben je op zoek naar een stroomversneller die je op weg helpt? Kijk op de pagina Inzetten op transmurale samenwerking.