FWG bepleit ruimte voor vakmanschap zorgprofessional

Dit is hét moment om het gesprek aan te gaan over de complexe afwegingen die zorgverleners moesten maken tijdens de coronacrisis dit voorjaar. De crisis biedt namelijk een kans om de ruimte voor vakmanschap in de eigen organisatie te onderzoeken, en waar nodig te verstevigen. Dit constateert onderzoeks- en adviesbureau FWG in een essay over de impact van de coronacrisis op vakmanschap.

Het coronavirus heeft grote impact op de context waarin zorgprofessionals werken, schrijft het onderzoeks- en adviesbureau. ‘Om verspreiding tegen te gaan, gelden strikte maatregelen die weinig ruimte laten voor maatwerk en persoonsgerichte zorg. Onbekendheid met het nieuwe virus, én een tekort aan beschermingsmiddelen en  testcapaciteit verkleinen de ruimte nog verder. De nadruk ligt, zeker in de eerste crisisweken, vooral op veiligheid en het naleven van regels.’

Professionele autonomie

Als gevolg van COVID-19 moeten zorgverleners nieuwe factoren meewegen in hun handelen. Een voorbeeld is de afweging tussen het verlenen van (goede) zorg aan de cliënt, en het risico om cliënten te besmetten. Op het dieptepunt van de uitbraak in Nederland golden strakke richtlijnen, zoals het niet toestaan van bezoek in een zorgorganisatie. Maar, vraagt FWG: hoe verhouden strikte regels en strakke kaders zich tot de professionele autonomie en de ruimte voor vakmanschap?

Vakmanschap bestond altijd al uit een complexe afweging van waarden, zoals: wat wil de patiënt of cliënt?; wat zijn de (landelijke) richtlijnen en regels voor kwaliteit van zorg?; hoe sta ik hier als zorgverlener zelf in? Deze afwegingen zijn door de coronacrisis nog complexer dan voorheen, aldus FWG.

Eigen afwegingen

FWG signaleert in het eigen trendonderzoek al langer de behoefte van zorgprofessionals om meer ruimte te krijgen voor hun vakmanschap. ‘Of het nou gaat om een verpleegkundige in een ziekenhuis of een zorgverlener in de thuiszorg, zij constateren stuk voor stuk een hoge ‘protocoldichtheid’. De vele protocollen, procedures, regels en controlemechanismen zetten hun vakmanschap onder druk. Professionals ervaren daardoor regelmatig een gebrek aan vrijheid om eigen afwegingen te maken in de zorg voor een patiënt of cliënt.’

‘Kwaliteit van zorg krijgt vorm door maatwerk en persoonsgerichte zorg. En die zorg kunnen professionals alleen verlenen als er voldoende ruimte en aandacht is voor vakmanschap.’ Volgens het adviesbureau is het dan ook niet langer de vraag óf professionals meer ruimte moeten krijgen, maar hoe dat voor elkaar te krijgen is.

Samen beslissen

De coronacrisis biedt een kans om de ruimte voor vakmanschap in de eigen organisatie te onderzoeken, en waar nodig te verstevigen. FWG roept de zorgsector op om de deze kans te pakken, door professionals expliciet een stem te geven. De organisatie adviseert om moreel beraad, intervisie en supervisie te organiseren. Verder moet er aandacht komen voor het creëren van een normgevoel en een afwegingskader, ‘zodat teams samen beslissen hoe ze binnen het kader de regels interpreteren’. ‘Voor zorgorganisaties is dit het moment om een veilige inbedding te creëren, zodat professionals in hun werk voldoende toegerust zijn om complexe afwegingen te kunnen maken.’

Dit is het tweede essay dat FWG uitbrengt in een serie. Lees het bericht naar aanleiding van het eerste essay terug.